ITBS – Zespół pasma biodrowo-piszczelowego

Zespół pasma biodrowo-piszczelowego to stosunkowo częsta kontuzja wśród osób uprawiających bieganie oraz sporty związane z dużą jego ilością. Dolegliwości są związane głównie z bólem bocznej części stawu.

Anatomia

Pasmo biodrowo-piszczelowe stanowi zgrubienie powięzi szerokiej uda, jednocześnie będąc miejscem wplatania się rozcięgien mięśni naprężacza powięzi szerokiej, pośladkowego średniego oraz pośladkowego wielkiego.

Rozciąga się na bocznej powierzchni uda. Rozpoczyna się ono w obrębie guzka biodrowego, natomiast swój przyczep końcowy znajduje w bocznej części kości piszczelowej, poniżej szpary stawu kolanowego. Miejsce przyczepu pasma nazywane jest guzkiem Gerdy’ego.

W bocznej części stawu kolanowego wyróżnić możemy także troczki rzepki, więzadło poboczne strzałkowe oraz przyczep mięśnia podkolanowego. W bocznej części, blisko przebiegu pasma biodrowo-piszczelowego do głowy strzałki przyczepiają się mięśnie – dwugłowy uda oraz strzałkowy długi.

Objawy ITBS – zespołu pasma biodrowo-piszczelowego

Charakterystycznym objawem jest ból występujący głównie podczas wchodzenia lub schodzenia ze stromizn (a także ze schodów), lokalizujący się punktowo w bocznej części stawu kolanowego.

Dla ITBS charakterystyczne są:

  • ból pojawiający się w sposób przewlekły, rzadko urazowy
  • ból przybierający charakter kłujący
  • dolegliwości narastające wraz z czasem trwania wysiłku
  • w zaawansowanych fazach ból odczuwalny jest podczas każdej czynności zgięciowej kolana

Możliwe przyczyny ITBS – zespołu pasma biodrowo-piszczelowego

Istnieje wiele możliwych przyczyn bólu bocznej części kolana. Niektóre z nich nie dotyczą nawet samego pasma biodrowo-piszczelowego, jednakże poprzez sąsiedztwo z tą strukturą mogą dawać bardzo podobne objawy.

Obecnie uważa się, iż dolegliwości powstające w obrębie przyczepu mogą powstawać poprzez połączenie mechanizmów kompresji, nadmiernego tarcia oraz uwięźnięcia pasma biodrowo-piszczelowego. W wyniku zaburzenia biomiechaniki może dochodzić do nadmiernego tarcia w obrębie kłykcia bocznego kości udowej. To z kolei przekłada się na zwiększoną kompresję struktur łącznotkankowych, nerwowych, zachyłka oraz naczyń krwionośnych w bocznej części stawu kolanowego. W wyniku tego procesu dochodzić może do pojawienia się stanu zapalnego tych struktur.

Stan taki, szczególnie, jeśli jest przewlekły, prowadzić może z kolei do przebudowy w obrębie przyczepu dalszego pasma biodrowo-piszczelowego. Zwiększa to jego grubość oraz uniemożliwia prawidłową cyrkulację płynów w okolicy objętej dysfunkcją.

Z czego wynika pojawienie się warunków do wytworzenia ITBS?

Istotnym jest, aby zwrócić uwagę na obszar miednicy oraz stopy. Jako, że biomechanika stawu kolanowego określana jest jako wypadkowa biodra i stopy, oba z tych obszarów będą pełniły kluczową rolę w zrozumieniu przyczyn ITBS.

Zaburzenia ruchomości tych dwóch obszarów w bardzo silny sposób mogą oddziaływać na pracę pasma biodrowo-piszczelowego w trakcie biegu czy też chodu. Na stan taki może wpływać również zmenijszenie prawidłowej ruchomości kręgosłupa lędźwiowego. W wyniku tych zmian dochodzić może do zwiększenia tonusu mięśni oddających włókna do pasma biodrowo-piszczelowego. Ten stan z kolei przekładać się będzie na zmianę sposobu aktywacji mięśni obręczy miednicznej, skąd prosta droga prowadzi do zmiany w biomechanice biegu czy też chodu.

Nie należy zapominać, iż na stan ten wpływać mogą też struktury jamy brzusznej, w tym narządy wewnętrzne. Zaburzenia ich funkcji oraz ruchomości równie często powodować może wystąpienie zmian w aktywacji mięśni oraz biomechanice obręczy miednicznej.

Istotne jest również zwrócenie uwagi na stare urazy czy też dolegliwości w innych częściach ciała, które na zasadzie kompensacji wstępujących i zstępujących również przyczynić się mogą do powstania bólu.

Nie należy zapominać o wpływie takich czynników jak nieprawidłowe obuwie czy też mankamenty w technice biegu, które w sposób znaczący wpływać mogą na zaburzenia biomechaniki stawu kolanowego oraz do pojawienia się przeciążń.

Do innych możliwych przyczyn bólu bocznej części kolana zalicza się:

  • Zapalenie kaletki pasma biodrowo-pisczelowego
  • Zapalenie zachyłka maziowego
  • Pęknięcie łąkotki bocznej
  • Naderwanie więzadła pobocznego strzałkowego
  • Entezopatie przyczepu dalszego mięśnia dwugłowego uda
  • Punkty spustowe w obrębie mięśni: podkolanowego, naprężacza powięzi szerokiej, pośladkowego wielkiego, średniego i małego
  • Densyfikacje oraz zaburzenia ślizgu powięzi głębokiej

Diagnostyka ITBS – zespołu pasma biodrowo-piszczelowego

Na podstawie wywiadu określić można dokładnie, iż mamy do czynienia z ITBS, gdyż objawy są dość jednoznaczne. W celu dotarcia do przyczyny terapeuta będzie wykonywał badanie ruchomości, testy siły mięśniowej oraz badanie palpacyjne, które pozwoli określić struktury wymagające terapii. Palpacja oraz testowanie, w zależności od przypadku, obejmować może struktury leżące daleko od stawu kolanowego.

W przypadku niejasności oraz w celu wykluczenia innych przyczyn bólu wskazane będzie wykonanie USG stawu kolanowego.

Leczenie ITBS – zespołu pasma biodrowo-piszczelowego

Z racji na przeciążeniowy charakter dolegliwości, bardzo istotne w procesie leczenia będzie zredukowanie bądź modyfikacja obciążeń treningowych na czas leczenia. Pozwoli to na stworzenie właściwych warunków do gojenia się organizmu.

Terapeuta będzie dążył do przywrócenia równowagi w obrębie całego łańcucha zależnych od siebie stawów. Szczególną uwagę często zwraca się na obszar miednicy, gdyż w praktyce najczęściej tu właśnie występują największe zaburzenia prowadzące do powstania ITBS. Terapeuta za pomocą różnych metod może starać się przywrócić właściwą aktywność wyhamowanych mięśni, zmniejszyć tonus mięśni nadaktywnych oraz przywrócić prawidłową ruchomość w tej okolicy.

Istotne jest również zwrócenie uwagi na obuwie, w jakim pacjent uprawia sport. W przypadku znacznego jego zużycia bądź niedopasowania terapeuta zalecić może jego zmianę.

Nie należy zapominać, iż prawidłowe gojenie, szczególnie w momencie trwania stanu zapalnego, będzie zależało od korzystnych warunków drenażu oraz zaopatrzenia tętniczego. Terapeuta może zwracać szczególną uwagę na struktury naczyniowe oraz przecinające ich przebieg szczególnie w pierwszym etapie leczenia.

W przypadku dysfunkcji narządowych konieczne może okazać się sięgnięcie po techniki wisceralne.

W uśmierzaniu bólu oraz przywracania właściwej funkcji w ITBS najczęsciej używa się:

  • pinopresury
  • manipulacji powięzi
  • suchego igłowania
  • treningu medycznego
  • terapii nerwowo-mięśniowej
  • masażu tkanek głębokich

W przypadku braku powodzenia w leczeniu zachowawczym, konieczne może okazać się przeprowadzenie operacji. Jest to jednak ostateczność, na którą powinno decydować się jedynie po wyczerpaniu wszelkich innych możliwości leczenia.

Treści z serwisu fizjoterapeutaradzi.pl mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy użytkownikiem serwisu a jego lekarzem, fizjoterapeutą czy osteopatą. Serwis ma z założenia charakter informacyjno-edukacyjny co przyczynia się do poszerzenia świadomości
i wiedzy pacjenta, i pozwala dokonać wyboru, które sam, suwerennie podejmuję. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, zawartych w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z osobą specjalizująca się w danej dziedzinie. Administratorzy nie ponoszą żadnych konsekwencji wynikających
z wykorzystania informacji zawartych w serwisie, z pominięciem i nie przestrzeganiem procedur medycznych w tym badań (przedmiotowego/podmiotowego, diagnostyki, stworzenia planu
terapii itp.)

Dominik Tabor

Dominik Tabor

Magister fizjoterapii, założyciel praktyki Fizjoterapia Tabor oraz witryny Fizjoterapeutaradzi.pl. Absolwent Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz AWF Kraków. Student medycyny osteopatycznej w Still Academy of Osteopathy. Uczestnik wielu szkoleń w kraju i za granicą. Specjalizuje się głównie w medycynie manualnej. Podstawą jego podejścia do pacjenta jest globalne spojrzenie na ciało oraz wnikliwe badanie, pozwalające dokładnie ocenić przyczynę zaburzenia. Doświadczony sportowiec, nieprzerwanie od 2008 roku - zdobywca kilku medali Mistrzostw Polski w lekkiej atletyce i biegach przełajowych. Prywatnie miłośnik gry na gitarze oraz sportu.

Zobacz inne nasze wpisy