Zerwanie więzozrostu piszczelowo-strzałkowego

Anatomia

Więzozrost piszczelowo strzałkowy jest strukturą składającą się z więzadła piszczelowo-strzałkowego przedniego i tylnego, łączących wcięcie strzałkowego dolnej części kości piszczelowej z przyśrodkową powierzchnią dolnej części strzałki. Połączenie to tworzy staw o stosunkowo dużej sztywności i niewielkiej ruchomości, będący jednocześnie panewką dla kości skokowej.

Elastyczność więzozrostu pozwala na zachodzenie niewielkich zakresów rotacji kości strzałkowej względem piszczeli. Rotacja ta jest konieczna, aby widełki utworzone przez kość piszczelową i strzałkową mogły dostosować się do kształtu kości skokowej. Jej bloczek łączący się z widełkami jest szerszy w przedniej części, a węższy w tylnej. W trakcie wykonywania zgięcia podeszwowego to węższa część bloczka kości skokowej znajduje się w widełkach. Punkt podparcia dla całego ciężaru ciała jest wtedy mały, ale taka sytuacja umożliwia otrzymanie dużej mobilności. Przeciwna sytuacja zachodzi w trakcie zgięcia grzbietowego stopy. W efekcie tego, mamy dużo większe zakresy zgięcia podeszwowego niż grzbietowego, ale to w zgięciu grzbietowym kość skokowa jest w stanie przyjąć więcej obciążenia. Mechanizm ten jest adaptacją do cyklu chodu.

Przyczyny zerwania więzozrostu

Znając już mechanizm działania więzozrostu, możemy wyobrazić sobie mechanizm jego uszkodzenia. Kiedy w zgięciu podeszwowym, gdzie mamy najmniej stabilności dojdzie do szarpnięcia, więzadła zabezpieczające staw mogą zostać naciągnięte lub nawet zerwane. Jest to uraz towarzyszący około 10% skręceń stawu skokowego i jego przeoczenie może znacząco wydłużyć proces fizjoterapii. Uszkodzenie więzozrostu może zajść przy bieganiu, zjechaniu z nierównej powierzchni, dynamicznej zmianie kierunku ruchu, nieprawidłowym lądowaniu.

Objawy zerwania więzozrostu piszczelowo-strzałkowego

Przeciążenie we wczesnym etapie może prowokować dolegliwości bólowe w końcowych zakresach zgięcia grzbietowego lub podeszwowego stopy oraz w trakcie jej obciążenia. Ponadto na przebiegu więzadeł może pojawić się tkliwość, obrzęk i ocieplenie. Zerwanie więzozrostu wiąże się z wystąpieniem epizodów niestabilności.

Diagnostyka zerwania więzozrostu

Badanie palpacyjne uszkodzonych więzadeł piszczelowo-strzałkowych powinno wskazać ich ewentualne uszkodzenie. W celu oceny jego wydolności stosuje się badanie gry stawowej kości strzałkowej względem kości piszczelowej. Próba ściskania kości strzałkowej względem kości piszczelowej w połowie długości piszczeli również może potwierdzać uszkodzenie więzozrostu w przypadku pojawienia się dolegliwości bólowych w kostce. Pomocne może okazać się również wykonanie próby Cottona, polegającej na testowaniu ruchów translacyjnych kostką względem podudzia. Wyniki należy porównać ze stroną zdrową. W celu wykluczenia złamania kości strzałkowej typu Maisonneuve’a stosuje się palpację proksymalnej części kości strzałkowej.

Badanie RTG w obciążeniu kończyny dolnej powinno wykazać niewydolność więzozrostu poprzez ujawnienie przerwy między kością piszczelową, a strzałkową. Potwierdzenie diagnozy może zapewnić scyntrygrafia układu kostnego.

Leczenie zachowawcze zerwania więzozrostu piszczelowo-strzałkowego

Niemal w każdym przypadku uszkodzeń więzozrostu powinno podjąć się próbę wyprowadzenia dolegliwości bólowych i niestabilności za pomocą fizjoterapii. Tylko w przypadku dużej niestabilności i całkowitego zerwania podejmuje się decyzję o zabiegu chirurgicznym.

Leczenie zachowawcze polega na poszerzeniu fizjoterapii skręcenia stawu skokowego o terapię manualną w okolicy więzozrostu. Fizjoterapeuta stosuje ponadto techniki z terapii tkanek miękkich, takich jak masaż tkanek głębokich, terapia FDM czy terapia FM. W pracy z tkankami miękkimi uzupełnieniem może być praca z narzędziami takimi jak flossing, kinesiology taping, pinoterapia, suche igłowanie czy IASTM. Po wykonaniu pracy manualnej przechodzi się do treningu, pozwalającego z czasem na coraz większe obciążenie stawu skokowego i pokonanie coraz trudniejszych wyzwań w zakresie propriocepcji oraz dynamiki. Jeśli efekty takiej terapii są niezadowalające pacjent w porozumienia z terapeutą decydują o wykonaniu zabiegu chirurgicznego.

Leczenie operacyjne zerwania więzozrostu piszczelowo-strzałkowego

W zależności od stanu pacjenta chirurg podejmuje decyzję o stałym zespoleniu więzozrostu za pomocą śruby, lub wykonanie sztucznego więzadła tzw. tightrope, pozwalającego na zachowanie pewnego zakresu ruchu kości strzałkowej względem kości piszczelowej. Wykonanie zabiegu wiąże się z pewnym okresem unieruchomienia w bucie ortopedycznym oraz wymaga całej fizjoterapii pooperacyjnej tj. wczesnej pionizacji, ćwiczeń przeciwzakrzepowych, wzmacniania możliwie jak największej ilości mięśni kończyny operowanej oraz zachowanie dobrego ogólnego stanu pacjenta.

Bibliografia

  1. S. B. Brotzman, K. E. Wilk. Rehabilitacja ortopedyczna Tom II. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocaław 2009.
  2. Bartonícek J. Anatomy of the tibiofibular syndesmosis and its clinical relevance. Surgical and Radiologic Anatomy 2003; 25(5-6):379-386.
  3. Oae K., Takao M., Naito K. et al. Injury of the tibiofibular syndesmosis: Value of MR imaging for diagnosis. Radiology 2003; 227:155–161.
  4. Zwipp H., Rammelt S., Grass R. Ligamentous injuries about the ankle and subtalar joints. Clinics in Pediatric Medicine and Surgery 2002; 19(2):195–229.

Treści z serwisu fizjoterapeutaradzi.pl mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy użytkownikiem serwisu a jego lekarzem, fizjoterapeutą czy osteopatą. Serwis ma z założenia charakter informacyjno-edukacyjny co przyczynia się do poszerzenia świadomości
i wiedzy pacjenta, i pozwala dokonać wyboru, które sam, suwerennie podejmuję. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, zawartych w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z osobą specjalizująca się w danej dziedzinie. Administratorzy nie ponoszą żadnych konsekwencji wynikających
z wykorzystania informacji zawartych w serwisie, z pominięciem i nie przestrzeganiem procedur medycznych w tym badań (przedmiotowego/podmiotowego, diagnostyki, stworzenia planu
terapii itp.)

Łukasz Birycki

Łukasz Birycki

Hej! Nazywam się Łukasz Birycki i jestem absolwentem fizjoterapii na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku i Uniwersytecie Jagiellońskim. Cały czas dokształcam się w kierunku fizjoterapii sportowej i ortopedycznej. Na moim koncie są takie szkolenia jak Cyriax, MTG, FDM, terapia punktów spustowych, a ze strony bardziej sportowej szkolenie trenera personalnego wykonane w Europejskim Centrum Sportu, kurs treningu funkcjonalnego, treningu kettlbel, zdrowego kręgosłupa oraz instruktora Pilatesu. Moją pasją jest sport i mam niezwykłe szczęście mogąc połączyć to z moją pracą. Osobiście zajmowałem się treningiem sylwetkowym oraz boksem, a aktualnie szukam swojej drogi w gimnastyce. Wiedzy szukam u mądrzejszych i poszerzam ją o własną praktykę i obserwację. Mam nadzieje, że to co znajdziesz w artykułach okaże Ci się pomocne i stanie się cennym kawałkiem wiedzy o ludzkim ciele, a więc także o Tobie samym. Miłej lektury!

Zobacz inne nasze wpisy